ACTIVITEITEN IN HET KADER VAN HET JUBILEUMJAAR

24 september

Niet-westerse spiritualiteit: modegril of meer?, symposium
Iconen: tussen kostelijk en kostbaar, informatie en taxaties over en van iconen
OUDE Iconen uit Nederlands privé-bezit, expositie (24 en 25 september; openingstijden op 25 september van 12.00 tot 17.00 uur.) 

De belangstelling voor Oost-Europese iconen, houten panelen met afbeeldingen van heiligen of kerkelijke feesten, heeft ook in Nederland de voorbije jaren een hoge vlucht genomen. Iconenexposities trekken opmerkelijk veel bezoekers en de handel in deze ‘gewijde afbeeldingen’ bloeit niet alleen aan de kusten van Griekenland of op de toeristische markten in Moskou. In menige Nederlandse huiskamer hangt een Moeder Gods te pronken.

De beeldentaal van de iconenkunst is een taal die door de westerse mens niet altijd even gemakkelijk wordt begrepen. Wat betekent een afbeelding precies, wat drukt het kleurgebruik uit en waar staan die onleesbare lettertekens voor? En is die op Patmos aangeschafte icoon werkelijk een 18^e-eeuws kunstwerk of gaat het om een verdienstelijke reproductie? Op 24 september a.s. kunt u op Kasteel Hernen antwoord krijgen op al uw vragen.  

Expositie en experts

Tegen de achtergrond van een prachtige tentoonstelling van oude iconen uit Nederlands privé-bezit beoordeelt een forum van 5 experts op 24 september in het kasteel van Hernen te Hernen vanaf 14.00 uur uw iconen en wordt u geïnformeerd over de iconografie van de voorstellingen. Iedere iconenbezitter is van harte welkom. Het forum bestaat uit: Bert Velthuis, kunsthistoricus; Simon Morsink, kunsthistoricus en eigenaar van Iconengalerie Morsink te Amsterdam; Anna Grabowska, kunsthistorica; Desiree Krikhaar kunsthistorica en Victoria van Aalst, slaviste.

Prikkelend symposium

In de ochtend zal tijdens een voor iedereen toegankelijk symposium gesproken worden over de oorzaken van de groeiende belangstelling voor onder meer de iconenkunst, de oosterse kerken en de ‘hypes’ van deze tijd: de kabbala, de gnosis en daarmee samenhangend het hindoeïsme. Waar komt de behoefte aan niet-westerse spiritualiteit vandaan en in hoeverre gaat het hier om een tijdverschijnsel? De sprekers tijdens dit symposium pogen op deze vraag in een korte, prikkelende uiteenzetting, die moet leiden tot een brede discussie, een antwoord te geven.  

Symposium: niet-westerse spiritualiteit; modegril of meer? 

Aanvang: 10.45 uur
1. Hoe kent de westerling Oost-Europa? (Wim Coudenys, Leuven)

2. Hedendaagse ‘hypes’: kabbala, gnosis en hindoeïsme (Robert Swami Persaud, Nijmegen)

3. Iconenkunst: een brug tussen Oost en West? (Bert Groen, Graz).

4. Wat betekent het schilderen van iconen voor een westerling? (Piet van der Heide, Arnhem)

5. Hoe staan westerse bezitters tegenover hun iconen? (Simon Morsink, Amsterdam)

6. Wat maakt de Orthodoxe Kerk voor de moderne mens zo aantrekkelijk? (aartspriester Theodoor van der Voort)

Het symposium wordt om ca. 13.00 uur afgesloten met een lunch. Prijs voor deelname, inclusief koffie, thee, lunch en een bezoek aan de tentoonstelling Oude iconen uit Nederlands privé-bezit, € 25,-.

Iconenkunst: Kostelijk of Kostbaar?

Aanvang: 14.00 uur. Uitleg, duiding en taxatie van uw eigen icoon of iconen.
Prijs voor deelname, inclusief een bezoek aan de tentoonstelling Oude iconen uit Nederlands privé-bezit, € 5,- 

De manifestatie rond de iconenkunst en de niet-westerse spiritualiteit wordt georganiseerd door de A.A. Brediusstichting en de Stichting Vrienden van de Orthodoxe Kunst, die evenals de Brediusstichting dit jaar haar 25-jarig bestaan viert.
De dag wordt afgesloten met een borrel en een buffet (17.30-20.00 uur), speciaal voor de begunstigers van de 2 stichtingen. Kosten
€ 17,50.  

Inlichtingen en aanmeldingen A.A. Brediusstichting.  
 

LEZINGEN/STUDIEBIJEENKOMSTEN

(Entree € 8,-, tenzij anders aangegeven; aanmeldingen tot twee dagen voor een bijeenkomst.)

Zaterdag 1 oktober  aanvang 11.00 uur, afsluiting ca. 17.00 uur: BYZANTIJNSE ZANG, een workshop o.l.v. Piet van der Heide.
Uit de rijke liturgische traditie van Byzantium en uit de daarvan afgeleide Russische kerkmuziek worden een aantal eenvoudige gezangen gezongen. De prachtige melodieën bezitten tevens een grote meditatieve kracht. 
Kennis van het notenschrift is voor deze workshop niet nodig.
Piet van der Heide, enthousiast zanger en icoonschilder, heeft gedurende vele jaren brede ervaring opgedaan op het terrein van de orthodoxe liturgische zang.
 

Prijs voor deelname, inclusief koffie, thee en lunch, € 25,-.

Zondag  23 oktober aanvang 14.00 uur: Egypte, het land van de Nijl, de 3e uit een serie dialezingen door drs. Heleen Pijl-Aangenendt. De lezingen zijn ook afzonderlijk te volgen. (Zie ook 11 december.)
In het Egyptische geloof was het conserveren van een stoffelijk overschot van fundamenteel belang voor het leven na de dood. Bij de wederopstanding van de farao moest zijn Ka-ziel zich weer kunnen verenigen met zijn gave lichaam om samen het Hiernamaals te betreden. Mummificatie en de daarbij behorende begrafenisriten vormen het eerste thema van deze voordracht. Daarnaast wordt ook aandacht besteed aan papyrus. De Egyptenaren leerden hoe zij van de stengels van het papyrusriet beschrijfbaar materiaal konden maken.
Heleen Pijl is kunsthistorica. Zij is in het bijzonder geïnteresseerd in alle aspecten van religieuze kunst. Haar diapresentaties zijn altijd weer origineel en verrassend.

zaterdag 29 oktober, aanvang 14.00 uur: De Byzantijns-orthodoxe spiritualiteit aan de hand van de geschriften van de kerkvaders en de heiligen (5): ‘Kijk, vuur en Geest’, De geest in de syrische spiritualiteit, een studiebijeenkomst o.l.v. drs. Leo van Leijsen.
Ons woord ‘spiritualiteit’ verwijst naar ‘geest’, dé Geest. In de spiritualiteit van de christelijk-Syrische tradities is de kracht van de heilige Geest op een heel eigen wijze ervaren, uitgedrukt en verbeeld. Oeroude rituelen van de Syrische christenen die tot op de dag van vandaag worden gekoesterd, verwijzen naar deze oorspronkelijke geestervaring. Maar vooral spirituele teksten uit hun tradities getuigen nog van de sprankelende visie op Gods werking in ons leven. Enkele van deze teksten worden besproken en in vertaling gelezen om ze te proeven en er al lezend misschien door te worden geïnspireerd.
Leo van Leijsen, theoloog, is medewerker Oosterse Kerken bij de Katholieke Vereniging voor Oecumene in ’s-Hertogenbosch. 

Zondag 20 november, aanvang 14.00 uur: PELGRIMSSCHATTEN, BYZANTIUM-JERUZALEM, voordracht geïllustreerd met beeldmateriaal door dr. Mat Immerzeel.
Voor christenen is Palestina, met name Jeruzalem, altijd de belangrijkste bedevaartsbestemming geweest. Pelgrims hebben nooit de verleiding kunnen weerstaan om een tastbare herinnering aan hun reis mee naar huis terug te nemen. In tijden waarin de omstandigheden gunstig waren voor pelgrimages naar het Heilige Land, kende vooral Jeruzalem een bloeiende souvenir-industrie. De wetenschappelijke belangstelling voor de pelgrimssouvenirs heeft zich tot voor kort hoofdzakelijk beperkt tot vroegchristelijke objecten. De laatste jaren is ook de belangstelling voor objecten uit de 18^e en 19^e eeuw toegenomen.
Van 1 oktober 2005 tot 26 maart 2006 is er in de Hermitage Amsterdam een tentoonstelling van ca. 200 unieke pelgrimssouvenirs, die ooit zijn meegenomen uit het Heilige Land en nu ondergebracht zijn in de rijke collectie van de Hermitage te Sint-Petersburg. Dr. Mat Immerzeel, lid van het in 2003 samengestelde Europese comité dat het onderzoek naar Palestijnse pelgrimssouvenirs coördineert en stimuleert, heeft zich bereid verklaard om in Hernen een inleiding op de tentoonstelling in Amsterdam te houden. 
Bij voldoende belangstelling wordt er vanuit de Brediusstichting in de maand december een excursie naar de Hermitage Amsterdam georganiseerd, waar de deelnemers door deskundigen rondgeleid worden. 
Mat Immerzeel, kunsthistoricus, is verbonden aan het Paul van Moorsel Centre for Christian Art and Culture in the Middle East.

Zondag 11 december, aanvang 14.00 uur: Egypte, het land van de Nijl, de 4e uit een serie dialezingen door drs. Heleen Pijl-Aangenendt. De lezingen zijn ook afzonderlijk te volgen. (Zie ook 23 oktober.)
In 1798 trok Napoleon naar Egypte. Zijn savants tekenden alles wat zij zagen tot in detail na. Dit vormde het eigenlijke begin van de moderne Egyptologie. Over de hele wereld ontstond een ware Egypto-manie toen de Franse taalkundige, Champollion, in 1822 het hiërogliefenschrift wist te ontcijferen.
In het tweede deel van deze bijeenkomst wordt aandacht besteed aan het dagelijks leven van de gewone Egyptenaar.

Entree € 11,-.

CURSUSSEN

(Voor aanmeldingen en inlichtingen kunt u zich wenden tot de A.A. Brediusstichting.)

14 t/m 21 september: Intensieve cursus icoonschilderen o.l.v. Vader Andrej Davydov, bijgestaan door zijn echtgenote Marina Davydova, uit Pskov. 
Vanaf 1985 organiseert de A.A. Brediusstichting eenmaal per jaar een intensieve cursus icoonschilderen die altijd gegeven werd door de icoonschilder Bernard Frinking. Dit jaar neemt Vader Andrej Davydov uit Pskov, priester en icoon- en frescoschilder met een grote leservaring, zijn taak over. De cursus wordt gehouden van 14 september, aanvang 14.00 uur, tot en met 21 september, afsluiting 18.00 uur. Het thema van de cursus is het beeld van de Moeder Gods. Cursisten met enige ervaring in het icoonschilderen zijn vrij in hun keuze van het iconografische type; cursisten zonder ervaring zullen zich bezighouden met de Moeder Gods van Vladimir. Allen dienen van tevoren afbeeldingen te verzamelen van hun icoon uit verschillende streken en tijdperken, bij voorkeur van vóór 1600. Het is raadzaam om zich, indien mogelijk, voorafgaand aan de cursus al schetsend vertrouwd te maken met het gekozen beeld. Onder leiding van Vader Davydov wordt de compositie getekend, overgebracht op het paneel en daarop uitgewerkt in de eitempera-techniek.
De lessen worden in de avonduren ondersteund met lezingen aan de hand van dia’s over de iconenkunst, de theologie van de icoon en de orthodoxie.   

Op donderdag 29 sept., 6, 13 en 20 okt., 3, 10, 17 en 24 nov., van 13.30 uur tot 17.30 uur:  ICOONSCHILDEREN, een cursus o.l.v. Piet van der Heide.
De cursus is deze keer niet alleen bedoeld voor beginners maar ook voor de meer gevorderden. Evenals bij vorige gelegenheden kunnen de cursisten uit een aantal iconografische thema’s kiezen voor hun icoon. Bij het schilderen van de icoon wordt de Byzantijnse traditie zo nauwgezet mogelijk gevolgd.
Piet van der Heide, die zich al lang intensief met icoonschilderen en de iconenkunst bezighoudt, geeft tijdens zijn cursus veel informatie over iconografie, de theologie van de icoon en over de schildertechniek.
    

30 sept., 7 en 14 okt., 4, 11, 18 en 25 nov., 2, 9 en 16 dec. van 14.00 tot 16.30 uur: Geschiedenis der kunst en beschaving vanaf het herontwaken van de Renaissance tot aan de geboorte van de 21^e eeuw,  door drs. Juri Czabanowski. 
Programma:
1. Ontwaken en ontdekken: Renaissance ten zuiden van de Alpen.
2. Reformatie en portret: Renaissance ten noorden van de Alpen.
3. Contrareformatie: Caravaggio en de Barok.
4. Ratio versus gevoel: Neoclassicisten en Romantici.
5. Verlicht moment: Impressionisme.
6. Zoeken en onderzoeken: Postimpressionisme en Symbolisme.
7. ‘Wilden, scherven en machine’: Expressionisme, Kubisme en Futurisme.
8. ‘Elégance en décor’: Art Nouveau en Art Déco.
9. Droom en psyche: Surrealisme, Imaginair en Magisch Realisme.
10. Abstract Expressionisme en figuratie: Pop- Op- en Land Art.

Drs. Juri Czabanowski is kunst- en architectuurhistoricus en bereidt een proefschrift voor over Humaan-ecologisch georiënteerde woningbouw, Woningbouw die de gezondheid van de mens en de vitaliteit van het milieu centraal stelt.
Inlichtingen bij de A.A. Brediusstichting of bij de docent, tel. 024 3882679.

Zaterdag 15 okt., 19 nov., 10 dec. en 14 jan., van 11.00 tot ca. 16.00 uur: SPREEK- en LUISTERVAARDIGHEID RUSSISCH. Korte teksten van moderne schrijvers en krantenartikelen dienen als onderwerpen voor studie en conversatie Op verzoek zal er ook aandacht besteed worden aan vertaalkwesties en een thematische opbouw van de woordenschat. Aan de grammatica wordt door middel van probleemgerichte oefeningen aandacht besteed. Docenten: Tatjana Polman en Victoria van Aalst.

Zaterdag 22 okt. van 10.30 tot ca. 16.00 uur: (Oud-)Kerkslavisch voor geïnteresseerden met een basiskennis van deze taal. Teksten uit de Evangeliën, liturgische boeken en hagiografische gedeelten van de Oudrussische kronieken worden gezamenlijk vertaald en besproken. Ook wordt aandacht besteed aan opschriften op iconen. In overleg wordt de datum voor de volgende bijeenkomst vastgesteld. Docenten Hans Thuis en Victoria van Aalst.  

CONCERTEN

(Entree, inclusief koffie, € 10,-, tenzij anders aangegeven.)  

Zondag 30 oktober, aanvang 14.30 uur: pianorecital door Michail Markov.
De Russische pianist en pianopedagoog Michail Markov is in Hernen al vaker opgetreden voor een enthousiast publiek en krijgt ook in onze omgeving steeds meer bekendheid als pedagoog door zijn gedreven masterclasses tijdens het muziekweekend voor jonge musici in kasteel Hernen, dat jaarlijks rond Pinksteren georganiseerd wordt.
Tot 1991 was Markov verbonden aan het Gnessininstituut voor muzikaal zeer begaafde kinderen in Moskou. Sinds 1991 woont en werkt hij in Nederland. Hij treedt vaak op als zeer gewaardeerd concertpianist en als pianopedagoog boekt hij opmerkelijke successen. Hij is verbonden aan de Jaap van Zweden School of Music en het Conservatorium in Enschede. Daarnaast geeft hij masterclasses o.a. aan de Special Music School of America in New York en de Summer Music Academy in Kiëv. 
Op het moment van schrijven is het concertprogramma nog niet definitief bekend.  

Zondag 27 november, aanvang 15.00 uur: Michael Benedik, gitaar, en Mirjam Wesselink de Barrientos, sopraan, met een programma dat de titel PRIMAVERA kreeg.
Het programma bestaat uit flamenco-gitaar soli, gitaarcomposities van Spaanse meesters en een vocaal gedeelte dat samengesteld is uit de volgende cycli: ‘Canciones Antiguas Españolas’ van F.G. Lorca; ‘Canciones Populares Españolas’ van M. de Falla; ‘Seguidillas’ van F. Sor; en ‘Ariette per soprano e chitarra’ van M. Giuliani.
Michael Benedik, geboren in Duisburg, studeerde klassiek gitaar aan de Musikhochschule van Dortmund. In Nederland vervolgde hij zijn studie aan het Conservatorium van Utrecht bij gitaarpedagoog en componist Dick Visser. Tegelijkertijd studeerde hij instrumentatie en compositie bij Hans Cox. Nadat hij in 1986 zijn studie afsloot met het diploma ‘uitvoerend musicus’ heeft hij zich ontwikkeld tot een gitarist met zowel een groot klassiek als een hedendaags repertoire. Als solist verzorgde hij optredens in de American Church van Parijs, Siena en Stockholm en werkte hij mee in producties van Eric Vaarzon Morel. Samen met gitarist Martin Kaay trad hij op in o.a. Vredenburg, de IJsbreker en het Mettmannergitarrenfestival in Duitsland. De laatste jaren ligt het accent op eigen producties, vaak geïnspireerd door flamenco. In Zweden treedt hij jaarlijks tijdens zomerfestivals op met het ‘trio Benedik’. Voor diverse theatervoorstellingen schreef hij de muziek die hij tevens uitvoert.
Mirjam Wesselink, sopraan, begon haar muziekstudie aan het Sweelinck Conservatorium van Amsterdam met hoofdvak piano. Als begeleidster van zangers maakte zij kennis met de stem als instrument en besloot zij haar studie aan de Hoge School van de Kunsten Utrecht te vervolgen met het hoofdvak zang. Zij studeerde hier met goed gevolg af bij Marianne Blok (techniek en opera) en Hanneke Laméris (liedinterpretatie). Masterclasses volgde ze o.a. bij Mia Besselink (opera). Toenmalig directeur en musicus Ton Hartsuiker stelde haar in de gelegenheid om haar studie in zeer brede richting te ontwikkelen. Het was in deze tijd dat de grondslag werd gelegd voor de onconventionele benadering van haar repertoire (waaronder ook eigen arrangementen en composities). Naast haar klassieke opleiding legde zij zich toe op de vertolking van Spaanstalige en Oost-Europese liederen, muziek waarmee zij van jongs af aan vertrouwd is. Zij treedt regelmatig op in binnen- en buitenland. In Nederland trad zij o.a. op in het Concertgebouw Amsterdam.
 

26 december, aanvang 14.30 uur: Kerstconcert. Uitvoerenden Lauretta Bloomer, piano, Pamela Smits, cello en Julian Herman, viool. Op het programma staan twee pianotrio’s van Russische componisten: het pianotrio nr. 2, opus 67 van D. Shostakovich en het pianotrio, opus 50 van P. Tchaikovsky.
Lauretta Bloomer werd in Oxford geboren. Zij studeerde aan het Royal College of Music in Londen bij Yonty Solomon. Daarna specialiseerde ze zich op het gebied van kamermuziek aan de Hogeschool voor Muziek in Wenen. In de loop van haar afwisselende carrière speelde Lauretta met solisten als Bruno Pasquier en Frans Helmerson in o.a. het Konzerthaus in Wenen en de Wigmore-Hall in Londen. Haar repertoire is zeer uitgebreid. Naast de traditionele kamermuziekliteratuur speelde ze ook talrijke premières van nieuwe composities.

Pamela Smits begon haar cellostudie op jonge leeftijd bij Jiri Prchal aan het Stedelijk Conservatorium te Leeuwarden. Ze vervolgde haar studie aan het Sweelinck Conservatorium Amsterdam bij Jean Decroos, in die tijd solocellist van het Concertgebouworkest. Dankzij Nederlandse studiebeurzen kreeg Pamela de kans zich verder te bekwamen bij Janos Starker in de VS. In 1992 ontving zij de ereprijs in het Postbank Sweelinck Celloconcours en in 1993 was ze winnares van de Concerto Competition in Bloomington (VS). Ze trad op als soliste met verschillende orkesten, waaronder het kamerorkest van de New World Symphony in Miami en het Haydn Jeugd Strijkorkest. Zij maakte concertreizen naar Duitsland, Oostenrijk, België, Luxemburg, de Nederlandse Antillen en de VS. In 2004 heeft Pamela de CD ‘The French Cello’ opgenomen.
Julian Herman kreeg al op jonge leeftijd vioollessen van zijn vader. Toen hij elf was debuteerde hij bij het Durban Civic Orchestra. Na een rechtenstudie in Zuid-Afrika was hij enkele jaren werkzaam als advocaat. Toch koos hij uiteindelijk voor zijn jeugdliefde, de viool. In 1971 ging hij verder studeren bij Tibor Varga in Duitsland. Later rondde hij zijn studie af bij Joseph Silverstein in de VS. Sinds 1976 is Julian Herman concertmeester bij het Nederlands Philharmonisch Orkest

Entree, uiteraard inclusief koffie,  € 13,-. 

Donderdag 29 december, aanvang 14.00 uur: Ivan en de Drie Tsarenrijken, een Russisch sprookje verteld, gezongen en gespeeld door het Ildana Duo – Anke Goorissen, zang, piano en vertellen, en Sarah Werners, Keltische harp. Deze voorstelling kon eind 2004 niet doorgaan wegens ziekte van een van de spelers.
In prachtige beelden verhalen sprookjes over een andere, fantastische wereld, waar andere wezens wonen en andere wetten gelden. De beeldentaal is oeroud, maar blijft herkenbaar. Anke Goorissen en Sarah Werners, die hun opleiding volgden aan o.a. het Conservatorium van Den Haag en dat van Amsterdam, vonden elkaar in hun liefde voor muziek en sprookjes. Samen  vertellen zij met hun stem en hun n muziekinstrumenten het door hen bewerkte verhaal van Ivan en Natasha met de gouden vlecht.

Natasha wordt geroofd. Waar is ze? Weet Ivan haar te bevrijden?
De voorstelling is niet alleen geschikt voor kinderen vanaf 6 jaar maar ook voor volwassenen.

Entree, inclusief consumptie, voor volwassenen € 10,-, voor kinderen tot 12 jaar € 7,-.