LEZINGEN EN STUDIEBIJEENKOMSTEN

De entree voor de lezingen is € 8,-. Aanmeldingen tot 2 dagen voor een bijeenkomst. 

Zondag 31 januari, aanvang 14.00 uur: Drie grote Russische dichters: Tjoettsjev – Blok – Mandeljsjtam, voordracht door dr. Peter van Nunen.

      Deze lezingen waren bedoeld als een drieluik, waarvan tijdens drie bijeenkomsten telkens één luik geopend zou worden. Helaas, het zat ons niet mee: deze winter was wel erg Russisch voor Nederlandse begrippen en tot tweemaal toe moest besloten worden de lezingen te verdagen. Op 31 januari passeren daarom de drie grote Russische dichters samen de revue, uiteraard in vogelvlucht. Op een later tijdstip zal op een aantal gedichten uit hun belangrijke poëzie nader ingegaan worden.

Naast Poesjkin was er in de 19^e eeuw nauwelijks plaats voor andere Russische dichters – ten onrechte. Het bescheiden, maar buitengewoon rijke oeuvre van de diplomaat Fjodor Tjoettsjev verdient eveneens veel lof. Zijn eerste gedichten werden door Poesjkin in diens eigen tijdschrift gepubliceerd. Ondanks diens waardering bleef Tjoettsjevs lezerskring bescheiden. Zijn individuele, intieme, maar geenszins ingetogen lyriek over zijn grote liefdes werd slechts door een enkeling gelezen. Tolstoj en Toergenjev, en later bovenal Vladimir Nabokov, spraken hun waardering uit over de gedachterijkdom, gevoelswarmte en volmaakte vorm van Tjoettsjevs gedichten. Inmiddels wordt zijn poëzie door alle Russen intensief gelezen en gedeclameerd.

Met Aleksandr Blok bereikte het symbolisme in de dichtkunst zijn hoogtepunt. Voor zijn vrouw schreef hij de Verzen over een mooie dame; vanaf dat moment vormden de dichter en zijn vrouw het middelpunt van een cultus rond de Mystieke Dame en het Eeuwig Vrouwelijke. In Bloks latere poëzie speelt de moderne stad een grote rol: Petersburg met zijn verlaten straten, achterbuurten en rumoerige cafés. Weer later wordt Rusland met zijn roerige geschiedenis, zijn weidse landschappen en zijn sociale spanningen thema van zijn gedichten. Bloks poëzie kent nu vaart en extase, veelal met als beeldsymbool de sneeuwstorm. Het lange gedicht dat hij tijdens de revolutie over de revolutiedagen schreef – De twaalf – veroorzaakte zowel door het opzettelijk ruwe taalgebruik als door de schokkende symboliek een grote sensatie. Het overlijden van Blok in 1921 werd ervaren als de afsluiting van een hele cultuurperiode.

Blok had de weg gebaand voor de grote schare dichters die het befaamde Zilveren tijdperk van de Russische cultuur aan het begin van de twintigste eeuw zoveel glans gaven.

Die glans straalde uit het werk van Osip Mandeljsjtam, ook al kon hij daarmee niet voorkomen dat de kracht van zijn vrije woord het tijdelijk moest afleggen tegen de macht van de botte politieke bijl. Hij is een van de grondleggers van het akmeïsme en wordt beschouwd als een van de grootste dichters van de 20^e eeuw. Zijn loyaliteit aan de akmeïstische stroming zag hij zelf steeds als loyaliteit aan klassieke vormen en humanistische waarden, aan door de eeuwen heen gegroeide cultuur: ‘Akmeïsme is nostalgie naar wereldcultuur.’ Het woord van de dichter is vrij, niet gebonden aan tijd, niet gebonden aan plaats. In de lyriek van Mandeljsjtam vloeien tijdperken naadloos in elkaar over en smelten harmonieus samen, een natuurlijke voorwaarde voor iedere woordkunst.

Drie Russische dichters die ieder op hun eigen manier poogden als individueel zowel als maatschappelijk persoon rechtop te blijven staan in een niet begrijpende en vaak regelrecht vijandige wereld, die in de donkere jaren 30 van de 20^e eeuw uit louter revolutionair enthousiasme niet in de gaten had dat zij ten onder ging.

Peter van Nunen (1951), tolk-vertaler Russisch/Engels/Duits, was van 1976 tot 1981 als docent verbonden aan de universiteit van Leipzig en promoveerde bij Tindemans op het theater van de Russische regisseur Meyerhold. Vanaf 1991 is hij als docent Russisch werkzaam op diverse opleidingen tot tolk-vertaler. Sinds 1994 geeft hij leiding aan het MNM Ruslandcentrum dat zich richt op kunst en cultuur in Rusland zowel als op de politiek en economie van dat land, waarbij een beeld ontstaat van het interessante spanningsveld tussen die twee polen. 

Zondag 14 maart, aanvang 14.00 uur, CONSTANTINOPEL/ISTANBUL, CULTURELE HOOFDSTAD 2010, deel 2. een ‘tuiltje byzantijnse literatuur’, voordracht door prof. dr. Wim Aerts. wat kunnen byzantijnse miniaturen ons vertellen?, voordracht door drs. Demet Varli.
     In de periode van het Byzantijnse Rijk (330-1453) zijn vrijwel alle literaire genres, met uitzondering van toneelwerk, beoefend, van epos tot brief, van historisch tot technisch proza, van religieuze poëzie tot theologische polemiek, van romans in klassieke trant tot ‘moderne’ in dichtvorm. Niet alles is boeiend voor de huidige lezer/toehoorder, maar in vele gevallen hebben de Byzantijnse auteurs topprestaties geleverd, vooral in de geschiedschrijving en religieuze poëzie. Een ‘tuiltje’ highlights zal in vertaling de revue passeren.

Wat kunnen Byzantijnse miniaturen ons vertellen?

      De voor ons behouden geïllumineerde handschriften geven een heel veelzijdig beeld van honderden jaren Byzantijnse geschiedenis. De miniaturen kunnen behalve een beeldende toelichting op een geschreven tekst inlichtingen geven over een soms niet beschreven kant van een tijdperk. Door het bestuderen van de symboliek, techniek en tradities krijgen we een breed beeld van de sociale structuur van het Byzantijnse Rijk. Byzantium was een multi-etnische samenleving, wat duidelijk wordt uit Armeense, christelijk-Arabische en Syrische invloeden in de miniaturen. Luxueuze exemplaren uit scriptoria van de keizerlijke hoofdstad Constantinopel laten ons de glamour van de stad zien, die helaas in de loop der eeuwen teloor ging. In 2010 wordt Istanbul als een culturele wereldhoofdstad op de kaart gezet. Byzantijnse miniaturen vertellen ons over Constantinopel, lange tijd de culturele hoofdstad van de wereld in de Middeleeuwen.

Wim Aerts is emeritus hoogleraar Nieuwgrieks en Byzantinologie (Universiteit Groningen).

Demet Varli is afkomstig uit Ankara en woont nu in Nederland. Zij doet onderzoek naar geïllustreerde christelijke handschriften vervaardigd op Byzantijns grondgebied. 

Zondag 25 april, aanvang 14.00 uur, CONSTANTINOPEL/ISTANBUL, CULTURELE HOOFDSTAD 2010, deel 3. Constantinopel: nieuwe hoofdstad van een oud rijk, voordracht door dr. Daniëlle Slootjes. ‘De Hemel op aarde’: Constantinopel en de Byzantijnse liturgie, voordracht door prof. dr. Bert Groen.

Ten tijde van de Romeinse Republiek en de Keizertijd was de stad Rome het stralende en vanzelfsprekende middelpunt van de Romeinse wereld. Op politiek, sociaal, economisch en militair gebied maakte Rome de dienst uit. Wanneer keizer Constantijn besluit de locatie van Byzantium om te bouwen tot zijn nieuwe hoofdstad Constantinopel, verschuift het centrum van de macht naar het oosten van het Romeinse Rijk.
      De lezing concentreert zich op een aantal aspecten van deze machtsverschuiving naar Constantinopel. Ten eerste, hoe moeten we ons die praktisch gezien voorstellen? Komt er bijvoorbeeld een tweede senaat in Constantinopel en blijft die in Rome ook nog functioneren? Wordt Constantinopel nu de enige officiële residentie van de keizer? Na de splitsing tussen het oostelijk en het westelijk deel van het rijk in de vijfde eeuw n.Chr. is er voor Constantinopel een nog belangrijker rol weggelegd als hoofdstad van het nieuwe Byzantijnse Rijk. Ten tweede, op welke wijze profileert Constantinopel zich binnen het rijk? En ten slotte, wat zijn de gevolgen van de opkomst van Constantinopel als hoofdstad voor de inwoners van het oostelijk deel van het rijk, die ineens veel dichter bij het machtscentrum zitten?  Al deze vragen geven ons dieper inzicht in de manier waarop Constantinopel als nieuwe hoofdstad van het laat Romeinse en vroeg Byzantijnse Rijk functioneerde.
     Honderden jaren lang was Constantinopel, het ‘Nieuwe Rome’, als hoofdstad van het Oost-Romeinse Rijk een van de belangrijkste plaatsen van de christelijke wereld. De schitterende Hagia Sophia, die keizer Justinianus I in de 6e eeuw opnieuw had laten bouwen, gold als het beroemdste religieuze centrum van het christendom. Volgens de Oudrussische Nestorkroniek was de daar gevierde liturgie gelijk aan de ‘Hemel op aarde’ en, diep onder de indruk van haar schoonheid, koos Rus’ voor een bekering tot de Oost-Romeinse in plaats van de West-Romeinse christelijke geloofsvorm.
     Bert Groen spreekt over de riten en de liturgie in de stad Constantinopel en de scheuring tussen de Latijnse en de Griekse kerk. 

     Daniëlle Slootjes is universitair docent en onderzoeker aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Haar onderzoeksinteresses liggen op het terrein van de representatie van Romeinse keizers, het vroege christendom en de bestuursstructuren van de laat Romeinse/vroeg  Byzantijnse periode.

        Bert Groen is hoogleraar liturgiewetenschap in Graz en bekleedt daar namens de UNESCO tevens de bijzondere leerstoel voor de interculturele en interreligieuze dialoog in Zuidoost-Europa. Ook is hij bestuurslid van de Brediusstichting. 

cursussen

Voor verdere inlichtingen over de cursussen kunt u ons bellen of e-mailen. 

Zaterdag 16 jan., 13 febr., 13 maart, 10 april, 29 mei en 19 juni, van 12.00 tot ca. 15.30 uur:
     Conversatie Nieuwgrieks voor gevorderden in de vorm van rondetafelgesprekken in het Grieks, o.l.v. mevrouw Pinelopi Motsenigou.

     Pinelopi Motsenigou studeerde Frans in Athene. Na daar een aantal jaren lesgegeven te hebben aan een middelbare school, kreeg zij een aanstelling als vertaalster bij het Europees Parlement, waar zij meer dan twintig jaar gewerkt heeft. 

Zaterdag 16 jan., 13 febr., 13 maart, 10 april en 8 mei van 11.00 tot ca. 16.00 uur: SPREEK- en LUISTERVAARDIGHEID RUSSISCH voor gevorderden.

De actualiteit, dichters uit het Zilveren tijdperk van de Russische literatuur en de moderne geschiedenis van Rusland dienen als onderwerpen voor conversatie. Ook vertaalkwesties en een thematische opbouw van de woordenschat komen aan de orde. Aan de grammatica wordt door middel van probleemgerichte oefeningen aandacht besteed. Docenten: Tatjana Polman en Victoria van Aalst. 

Zaterdag 16 januari van 10.30 tot ca. 16.00 uur: (OUD)Kerkslavisch voor geïnteresseerden met een basiskennis van deze taal.

     Teksten uit de Evangeliën in het Oudkerkslavisch en in het Kerkslavisch worden gelezen en vergeleken en Kerkslavische liturgische teksten en altijd weer ontwapenende gedeelten van de Oudrussische kroniek, die veel hagiografisch materiaal bevat, worden gezamenlijk vertaald en besproken. Van deze kroniek verschijnt binnenkort de integrale vertaling door Hans Thuis. Ook wordt aandacht besteed aan de fascinerende opschriften op iconen. Docenten Hans Thuis en Victoria van Aalst. Voor de volgende bijeenkomst wordt in onderling overleg een datum afgesproken. 

30 april t/m 7 mei: Intensieve cursus icoonschilderen o.l.v. de Roemeense icoonschilder Cristinel Ioan Pâslaru.

     Al meer dan 25 jaar organiseert de A.A. Brediusstichting eenmaal per jaar een intensieve cursus icoonschilderen. Voor de vierde keer wordt deze cursus al wer gegeven door de uit Iaşi, Roemenië, afkomstige icoonschilder Cristinel Ioan Pâslaru.

     Cristinel Pâslaru kreeg zijn opleiding tot icoonschilder in de Byzantijnse traditie aan de Faculteit voor Theologie in Iaşi. Sinds 2000 zet hij zich als icoonschilder in voor de oecumene, o.a. in samenwerking met het Bossey Ecumenical Institute in Zwitserland en het Oecumenisch Instituut van de h. Nicolaas in Iaşi. Pâslaru schildert iconen in opdracht van kerken en kloosters in Roemenië en Engeland, werkt als traditioneel icoonschilder voor het St. Mina Publishing House en voor het iconenatelier van de h. Lukas in het klooster van de Drie Hiërarchen in Iaşi. Ook schildert hij iconen in opdracht van privépersonen. Zijn werk is regelmatig te zien op tentoonstellingen, o.a. in Nederland. Hij geeft cursussen icoonschilderen in Roemenië, Engeland en Nederland.
     Voor het te schilderen beeld ontvangt Pâslaru graag suggesties waaruit hij dan een keuze zal maken. Van het gekozen onderwerp werkt hij details op vergrote schaal uit. Deze detailtekeningen bleken tijdens de cursus van 2009 van groot nut te zijn voor de deelnemers.

De cursisten worden op vrijdag 30 april tussen 17.00 en 18.00 uur verwacht voor de eerste kennismaking en de voorbereiding op de cursus. Op 7 mei wordt de cursus rond 19.00 uur na de avondmaaltijd afgesloten. 

CONCERTEN

Entree, inclusief koffie, € 10,-, tenzij anders aangegeven. 

Zondag 24 januari, aanvang 14.30 uur: Donateurconcert, pianorecital door Michail Markov met werken van Haydn en Chopin.

     Tijdens dit donateurconcert zou het Trio Chagall opgetreden, zoals vermeld stond in het programma voor de tweede helft van 2009. Door het plotselinge overlijden van de pianist Kees Schul moest dit optreden helaas geannuleerd worden. Michail Markov was bereid invulling aan het programma te geven.

     De virtuoze meesterpianist en pianopedagoog Michail Markov werd geboren in Moskou en studeerde daar aan het Tsjaikovski Conservatorium. In het kleine Hernen geniet hij grote bekendheid, zowel als concertpianist als door zijn kwaliteiten als pedagoog. Jaarlijks geeft hij in het kasteel op gedreven wijze masterclasses tijdens het muziekweekend voor getalenteerde jonge musici vanaf 10 jaar, ‘Muziek in Kasteel Hernen’, dat jaarlijks rond Hemelvaart georganiseerd wordt. Voor zijn leerlingen zet hij zich volledig in. Tot 1991 was Markov verbonden aan het Gnessininstituut voor muzikaal zeer begaafde kinderen in Moskou. Sinds 1991 woont en werkt hij in Nederland. Hij treedt vaak op als concertpianist en als pianopedagoog boekt hij opmerkelijke successen. Markov is als docent verbonden aan het ArtEZ Conservatorium in Enschede. Daarnaast geeft hij masterclasses o.a. aan de Special Music School of America in New York en de Summer Music Academy in Kiev. Bij belangrijke internationale concoursen is hij een zeer gewaardeerd jurylid.

     Voor donateurs van de A.A. Brediusstichting is de toegang gratis.

Zondag 21 februari, aanvang 14.30 uur: Concert van klassieke muziek op bajan (klassieke knopaccordeon) uitgevoerd door Oleg Lysenko.

     Bajanspeler Oleg Lysenko (1974) werd geboren in Poltava, Oekraïne, waar hij ook met zijn muzikale opleiding begon. Deze zette hij later voort aan de Tsjaikovski Academie in Kiev, waar hij naast accordeon directie studeerde. Hij vervolgde zijn studie aan de Messiaen Academie in Enschede. Ook legde hij zich toe op de Argentijnse tango aan het Rotterdams Conservatorium, waar hij bandoneon studeerde. Met medestudenten uit Enschede zette hij in 2003 het ‘Dutch Accordeon Atelier’ op. Dit won de derde prijs tijdens het concours in het Italiaanse Castelfiardo. Als solist won Oleg de eerste prijs tijdens het Internationale Accordeon Concours in Amstelveen in 2005. Oleg heeft gespeeld voor de AVRO en in het Amsterdamse Concertgebouw. In 2008 trad hij samen met de bariton Dmitri Hvorostovsky op met het Rotterdams Philharmonisch Orkest en nam hij deel aan het Russische cultuurfestival in Parijs. In 2009 was hij te horen tijdens het Grachtenfestival in Amsterdam. Van Oleg verscheen een cd getiteld ‘Awakening’. 

Zondag 21 maart, aanvang 14.30: Pianorecital uitgevoerd door Frederic Voorn. Gespeeld worden werken van Mozart, Beethoven, Schubert en Chopin.

     Frederic Voorn is op verschillende muzikale gebieden actief. Hij is pianist, componist en maakt iedere zaterdag op Radio 4 het programma Pianistenuur; hij dirigeert twee koren, schrijft artikelen en is bezig met een boek over de geschiedenis van piano’s en pianisten.

     Voorn was prijswinnaar van het Frank Martin Concours en werd voor diverse internationale festivals uitgenodigd, o.a in Zwitserland, Antwerpen, Amsterdam en Praag. In 1996 verscheen zijn CD met sonates van Domenico Scarlatti. Hij maakte concertreizen naar verschillende landen (Zwitserland, Amerika, België, Rusland, Spanje, Engeland) en gaf concerten in belangrijke zalen zoals het Concertgebouw in Amsterdam en de Tonhalle in Zürich. Hij trad op als solist bij diverse orkesten. Zo voerde hij met dirigent Howard Williams Messiaens Oiseaux Exotiques uit en speelde hij in Bakoe het Eerste Pianoconcert van Beethoven met het Staats Symfonieorkest van Azerbaijdjan.

     Vanaf 2005 is Frederic Voorn zich meer en meer op het componeren gaan richten. Hij heeft een orkeststuk geschreven getiteld: Ezra’s Journey (2005) en zijn Eerste Strijkkwartet (2006) ging in 2008 in Amerika in première. Andere werken, zoals de Pièces simples et naturelles voor piano (2005) en de Caprice voor viool en piano (2007) werden al diverse keren uitgevoerd. Momenteel componeert hij een tweede strijkkwartet.

     Voorn studeerde piano aan de conservatoria van Amsterdam en Utrecht bij Jan Huizing, Jan Wijn en Haakon Austbö.  

Zondag 11 april, aanvang 14.30 uur: Pianorecital uitgevoerd door Dorine Sorber, met werken van Brahms, Debussy en Beethoven.

     Dorine werd geboren in Leiden en begon op 7-jarige leeftijd met pianolessen aan de plaatselijke muziekschool. Enkele jaren later werd ze toegelaten in de talentenklas van Michail Markov in Enschede, waar ze tot 1999 les kreeg. Achtereenvolgens studeerde ze piano in Parijs bij Youli Galperin, en in Brussel bij Yevgeni Moguilevski en Michail Faerman en kamermuziek bij Daniel Rubenstein.

      In 1999 was Dorine Sorber laureaat van het Prinses Christina Concours, wat haar de gelegenheid gaf deel te nemen aan een masterclass met Rian de Waal. Driemaal volgde ze de Rachmaninov Summerschool bij de befaamde professor Viktor Merzhanov in Tambov, Rusland.  
 

9 t/m 23 september: DOOR DE BALKAN, 15-daagse groepsreis. Deze unieke rondreis gaat langs hoogtepunten van de minst ontdekte landen van Europa, Kosovo, Montenegro en Albanië, en eindigt voor een dagje ontspanning in het mooie Ohrid, Macedonië. U bezoekt tal van oude stadjes, kastelen, kloosters en met wereldberoemde fresco’s gedecoreerde Byzantijnse kerken en reist door de imponerende natuur van de Balkan. Ook voorziet het programma in rust en vrije tijd.

     Vanwege de indrukwekkende, vaak roerige en ook tragische geschiedenis die 8000 jaar teruggaat zijn deze landen ware openluchtmusea. Archeologische sites worden hier langzaamaan blootgelegd en archeologische vondsten liggen soms voor het grijpen. De vroegchristelijke en met name de Byzantijnse kunst is een ontdekkingsreis waard.

     Tot voor kort was reizen door vooral Kosovo en Albanië niet aan te bevelen. De tijden zijn veranderd: sinds 2008 kan door deze streken zeker in groepsverband weer veilig gereisd worden.

     De culturele reizen georganiseerd door de A.A. Brediusstichting in samenwerking met Karatanova Tours, voeren de deelnemers naar minder bekende en weinig bezochte, maar verrassende  streken die eens in de Byzantijnse invloedssfeer vielen en die een bezoek meer dan de moeite waard zijn. Wij hebben de beschikking over eigen vervoer, een chauffeur en een gids die vertrouwd is met de omgeving. Op lunches en drankjes na zijn de prijzen inclusief. De groepen zijn klein, gemiddeld 15 deelnemers, een garantie voor ‘flexibel reizen’! PROGRAMMA

Vriendelijk verzoeken wij de donateurs – als zij dat nog niet gedaan hebben -, hun donatie 2010 (minimaal € 10,-) over te maken op rek. nr. 12 15 02 147 t.n.v. de A.A. Brediusstichting te Hernen.