17 november, aanvang 14.00 uur: ‘AMMIANUS MARCELLINUS, GESCHIEDSCHRIJVER VAN DE VIERDE EEUW’, studiebijeenkomst,ingeleid door Aart Blom.

In het verleden zijn er een viertal studiebijeenkomsten gewijd aan de Byzantijnse geschiedschrijving van de vijfde t/m de vijftiende eeuw. De vroeg-Byzantijnse auteurs pasten in vele opzichten nog in de tradities van de late Oudheid. Het werk van Ammianus Marcellianus, de laatste van de grote Romeinse geschiedschrijvers en de minst bekende, kan in zekere zin gezien worden als een inleiding op hun geschiedenis. Over Ammianus’ persoon is weinig bekend, feitelijk niet meer dan wat hij over zichzelf schrijft. Waarschijnlijk werd hij geboren in Antiochië omstreeks het jaar  330 en nam hij na zijn studies dienst in het keizerlijke leger. Als subalterne officier was hij betrokken bij operaties aan het oostfront tegen de Perzen en in Gallië en nam hij deel aan de fatale Perzische expeditie van keizer Julianus Apostata. In ca. 380 verhuisde hij naar Rome, waar hij in 31 boeken zijn Res Gestae, zijn Geschiedenis schreef, die bedoeld was als een vervolg op Tacitus’ Historiën. Van dit werk resten ons de boeken XIV t/m XXXI die zijn eigen tijd behandelen, de tijd van Constantinus II, Julianus Valentinianus en Valens.

Aan de hand van tekstgedeelten geeft Aart Blom een schets van Ammianus’ werk in het kader van zijn tijd en behandelt zijn betrouwbaarheid als getuige en zijn observaties - als heiden - over het christendom. Uiteraard komen ook de bijzonderheden van zijn taal en stijl aan bod.

Het bewaard gebleven werk van Ammianus heeft Blom in zijn geheel vertaald. Zijn vertaling is te vinden op het internet onder www.ammianus.info .    

8 december, aanvang 14.00 uur: DE BYZANTIJNS-ORTHODOXE SPIRITUALITEIT AAN DE HAND VAN DE GESCHRIFTEN VAN DE KERKVADERS EN DE HEILIGEN (1): DE HYMNEN VAN ROMANOS  DE MELODE, een studiebijeenkomst o.l.v. dr. Bert Groen

De orthodoxe spiritualiteit wordt voortdurend gevoed door de geschriften van de eerste hesychasten - de woestijnvaders -, de vroege kerkvaders en de overige heiligen. In verschillende perioden legden zij getuigenis af van hun streven naar innerlijke gemeenschap met het goddelijke en de middelen om deze gemeenschap te bereiken. Voor de orthodoxe gelovige is Christus mens geworden opdat de mens zal worden vergoddelijkt. De heiligen zijn authentieke getuigen van de tegenwoordigheid van God op aarde: hun getuigenissen zijn cruciaal voor het leven in de geest. In een aantal studiebijeenkomsten worden Byzantijnse spirituele geschriften toegelicht en gezamenlijk gelezen en besproken.

Iconen en hymnen worden steeds weer opnieuw geschreven, zo ook spirituele getuigenissen. Naast de oudere overleveringen komen in de loop van de bijeenkomsten ook de ‘moderne’ aan bod.

Tijdens de bijeenkomst op 8 december wordt het Kerstkontakion van de hymnograaf Romanos de Melode (gestorven na 555, waarschijnlijk voor eind 562) ingeleid en met de deelnemers bestudeerd door dr. Bert Groen. Ook worden delen gelezen van de beroemde Akathistos-hymne, een anoniem werk dat waarschijnlijk aan Romanos moet worden toegeschreven.

Dr. Bert Groen is verbonden aan het Instituut voor Oosters Christendom te Nijmegen. 
 

19 januari 2003, aanvang 14.00 uur: EEN ICONOGRAFISCH RAADSEL: DE CENSUS TE BETHLEHEM IN DE KARIYE DJAMI, ISTANBOEL, lezing met dia’s door dr. Eva de Vries-van der Velden.

De mozaïeken en fresco’s van de Chorakerk in Constantinopel (de Kariye Djami te Istanboel) vormen een hoogtepunt in de laat-Byzantijnse kunst. Opdrachtgever was de grootlogotheet Theodoros Metochites, rechterhand van keizer Andronikos II (1282-1328) en tevens auteur van werk van uiteenlopende aard (proza op literair, historisch en filosofisch gebied, autobiografische gedichten). Over het algemeen stelt de interpretatie van de voorstellingen in de Chora­kerk de beschouwer niet voor bijzondere problemen. Een uitzondering hierop is het mozaïek dat de Census te Bethlehem illustreert. De iconografie is uniek en de vraag is daarom gewettigd of de opdrachtgever bijzondere bedoelingen met deze voorstelling gehad heeft. Onlangs is een theorie gelanceerd volgens welke Metochites met dit mozaïek versluierde politieke propaganda voerde ten behoeve van zijn eigen omstreden belastingheffing.

Na een inleiding over de kunst van de Chora in het algemeen zal Eva de Vries (die deze theorie afwijst) nader ingaan op de problematiek die de interpretatie van het mozaïek met zich meebrengt en een andere oplossing bieden.

Eva de Vries studeerde geschiedenis en byzantinologie in Amsterdam en Parijs en promoveerde in Leiden in 1987.

 CURSUSSEN (Voor aanmeldingen en inlichtingen kunt u zich wenden tot de A.A. Brediusstichting.)

5 oktober, van 11.00 tot ca. 16.00 uur: KERKSLAVISCH voor geïnteresseerden met een basiskennis van het (Oud-)kerkslavisch. 
Teksten uit de Kerkslavische liturgische boeken en de hagiografie en opschriften op iconen worden gezamenlijk vertaald en besproken. In onderling overleg wordt de datum voor de volgende bijeenkomst (vermoedelijk 7 december) vastgesteld. Docenten: Victoria van Aalst en Hans Thuis.   

5 oktober, van 11.00 tot 17.00 uur: VILT MAKEN, EEN OEROUDE TECHNIEK o.l.v. Els Bekker.

Els Bekker gaat in op de geschiedenis, de verschillende technieken en de sociale en meditatieve aspecten van vilt maken en de toepassingsmogelijkheden van het niet geweven materiaal. Daarnaast kunnen de deelnemers zich zelf bekwamen in vilten.

 
Inlichtingen en aanmeldingen: Els Bekker, tel. 0487 57 2003.     

12 oktober, 16 november, 14 december 2002 en 25 januari 2003, van 11.00 tot ca. 16.00 uur: SPREEK- en LUISTERVAARDIGHEID RUSSISCH. Korte teksten van moderne schrijvers en krantenartikelen dienen als onderwerpen voor studie en conversatie; aan grammaticale kwesties wordt door middel van probleemgerichte oefeningen uitgebreid aandacht besteed. Docenten Tatjana Polman en Victoria van Aalst.   

27, 28 en 29 januari: ICONENSCHILDEREN o.l.v. Bernard Frinking. Deze korte bijeenkomst is speciaal bedoeld voor degenen die in Hernen een volledige cursus iconenschilderen gevolgd hebben. Aanvang maandag 27 januari 11.00 uur, afsluiting woensdag 29 januari 17.00 uur.  

Helaas vinden er in dit seizoen geen studiebijeenkomsten NIEUWGRIEKS plaats. Danaï Kondaksis zag zich om persoonlijke redenen gedwongen van verder lesgeven af te zien. Er wordt gezocht naar een waardige opvolger.   

CONCERTEN (entrée € 9,-.)   

13 oktober, aanvang 14.30 uur: ‘APENAS UMA SAUDADE / ALLEEN MAAR HEIMWEE’, een programma van klassieke, Braziliaanse muziek uitgevoerd door Fernando Gillich, zang, en Marjolein van den Brandt, piano.

Fernando Gillich is afkomstig uit São Paulo en verhuisde later naar Rio de Janeiro waar hij studeerde aan de theater- en dansschool. Na zijn opleiding werkte hij als zanger, danser en acteur in verschillende theaterproducties. Vanaf 1994 woont en werkt hij in Amsterdam. Marjolein van den Brandt studeerde piano aan het Conservatorium van Maastricht en vestigde zich na haar studie in Amsterdam, waar zij zich toelegt op het begeleiden van zangers. Daarnaast geeft zij pianoles, nu in haar eigen pianolesstudio.

In 1999 ontdekten Fernando en Marjolein dat zij zich beide sterk aangetrokken voelden tot Braziliaanse muziek. Zij besloten een repertoire samen te stellen, hetgeen vanuit Nederland geen eenvoudige zaak bleek te zijn. Daarom brachten zij in 2001 een bezoek aan Rio de Janeiro, waar zij een maand lang onderzoek deden in bibliotheken en een schat aan prachtige liederen op teksten van Braziliaanse dichters vonden. Graag willen zij hun publiek verrassen met de vrijheid en de emotionaliteit van de klassieke, Braziliaanse muziek.  

24 november, aanvang 14.30 uur: ‘LIEFDE, VRIENDSCHAP EN RELATIES’, een programma van liederen en muzikale intermezzo’s door Rianne Vogten Rob van Heck, piano, Erik Verbaandert, fluit en Roland Assmann, bas.  

Rianne Vogten behaalde het einddiploma conservatorium in Maastricht. Daarna studeerde zij bij Meinard Kraak, Elisabeth Cooymans en Ank Reinders. Zij verleende solistische medewerking aan missen en oratoria en werkte als gastsoliste mee aan opera’s en concerten. Regelmatig geeft zij liedrecitals met de pianist Rob van Heck. Ook Van Heck studeerde aan het Conservatorium van Maastricht. Hij behaalde in 1987 cum laude het diploma uitvoerend musicus. Twee jaar later sloot hij de studie kamermuziek eveneens cum laude af. Hij speelt voornamelijk kamermuziek o.a. met zijn vrouw Ruth (violiste) en met de fluitist Erik Verbaandert. Deze studeerde na zijn HTS-opleiding elektrotechniek fluit bij Frans v.d. Wiel en Nine Sligter. In 1992 behaalde hij de akte B muziek-onderwijs en speelt momenteel kamermuziek in verschillende ensembles. Ro­land Assmann volgde lessen aan het Conservatorium van Enschede en trad regelmatig op in opera’s, operettes en musicals. Sinds 2001 studeert hij bij Rianne Vogten. Hij is lid van het zangensemble ‘Ascolta’ en trad eind 2001 voor het eerst op als solist.    

26 december: Kerstconcert.  

Rob van Heck, geboren in 1962 te Eindhoven, studeerde piano en kamermuziek aan het Maastrichts konservatorium bij Frederic Meinders. In 1987 behaalde hij cum laude het diploma Uitvoerend Musikus. Twee jaar later sloot hij de studie kamermuziek eveneens cum laude af. Momenteel speelt hij voornamelijk kamermuziek, o.a. een viool-piano duo met zijn vrouw Ruth, en in diverse andere kombinaties.  Ook speelde hij  diverse keren solistisch met orkesten. Daarnaast heeft hij een lespraktijk en is als docent verbonden aan de muziekschool Geldrop-Nuenen-Heeze.

Erik Verbaandert, geboren in 1956 te Veldhoven, studeerde, na zijn HTS-opleiding elektrotechniek, fluit bij Frans v.d. Wiel en later bij Nine Sligter. Na het winnen van enkele solisten-concoursen, o.a. te Bladel, behaalde hij  in 1990 en in 1992 respectievelijk de aktes A en B muziekonderwijs. Hij speelt momenteel kamermuziek, o.a. in het Deviënne-kwartet, alsook als free-lancer in andere ensembles. Tevens geeft hij les aan de muziekscholen van Gemert-Bakel en Geldrop-Nuenen-Heeze. Met pianist Rob van Heck vormt hij al jaren een fluit-piano duo.

Programma Kerstconcert 

1. Grande sonate concertante op. 85 in a voor fluit en piano          F. Kuhlau

2. Sonate voor fluit en piano                                                              H. Andriessen

3. Sonatine voor fluit en piano                                                           E. Burton
   Pauze

4. Rondo in e voor fluit en piano                                                        F.X. Mozart

5. Cantabile et Presto voor fluit en piano                                           G. Enesco

6. Sonate voor fluit en piano                                                               F. Poulenc     

26 januari 2003, aanvang 14.30 uur: Donateursconcert. Het Ashok Blaaskwintet met Mieke Keizer, fluit, Annette Holtkamp, hobo, Dick Hesselink, hoorn, Daan Kuiper, klarinet en Berdien Machiels, fagot, brengt muziek van Haydn, Rossini en Danzi.

Mieke Keizer volgde haar opleiding tot fluitiste aan het Conservatorium van Hilversum en aan het Sweelinckconservatorium. Tijdens haar studie volgde zij een half jaar lessen bij Sandra Miller aan de State University in de VS. Zij speelde mee in diverse musicalproducties van Joop van den Ende. Annette Holtkamp begon haar studie aan het Twents Conservatorium en voltooide deze eveneens aan het Sweelinckconservatorium. Als hoboïst / althoboïst is zij verbonden aan de Koninklijke Militaire Kapel te Den Haag. Dick Hesselink studeerde hoorn en kamermuziek aan de conservatoria van Leeuwarden en Utrecht. Hij was o.a. werkzaam bij het Amsterdam Wind Orchestra en het Radio Philharmonisch Orkest. Daan Kuiper studeerde aan het Utrechts Conservatorium bij Jan Cober. Al tijdens zijn studie remplaceerde hij bij o.a. het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Nu is hij als klarinettist verbonden aan de Marinierskapel der Koninklijke Marine en maakt hij deel uit van verschillende ensembles. Berdien Machiels tenslotte, sloot dit jaar de eerste fase van haar opleiding aan het Conservatorium van Zwolle af, waar zij les kreeg van Peter Gaasterland.

Voor donateurs van de A.A. Brediusstichting is de toegang gratis.

TENTOONSTELLINGEN   

6 t/m 27 oktober ‘DE TAAL VAN DE ICONEN’, oude iconen uit Rusland.  
    Vanaf 1985 brengt Henk Iwema uit Beilen uit hoofde van zijn beroep regelmatig een bezoek aan Oost-Europa. In Rusland kwam hij in aanraking met de iconenkunst en werd zo door de religieuze beelden gegrepen dat hij begon met het aanleggen van een verzameling. In de loop der tijd ging hij ook over tot het bemiddelen bij aankoop en het verhandelen van iconen. Vanaf 1993 werkt Iwema samen met Arend Teunissen, een iconenschilder die vooral geïnteresseerd is in de theologische achtergrond van de icoon. Iwema zelf legt zich meer toe op de (kunst-)historische kant.  
     Tijdens de expositie in Hernen worden er iconen getoond uit de zestiende t/m de negentiende eeuw, o.a. uit Jaroslavl, Moskou, Palech en Mstera.   
     Openingstijden: op zaterdag en zondag van 12.00 tot 17.00 uur; gedurende de overige weekdagen kan de tentoonstelling op afspraak bezocht worden.     

7 t/m 22 december: ‘OP WEG NAAR DE ICOON’, schetsen, ontwerpen en voortekeningen voor iconen van Ben (Leonti) Haring. 

De liefde van Ben voor iconen werd geboren tijdens zijn eerste bezoek aan Rusland in 1980. Sindsdien is hij dit land regelmatig blijven bezoeken. Vooral de kerken en de prachtige voorbeelden van religieuze kunst in musea en tentoonstellingen kregen zijn blijvende belangstelling. In 1989 werd hij gedoopt in de Orthodoxe Kerk. Toen nam hij ook het besluit zijn talenten als beeldend kunstenaar ten dele in dienst te stellen van de iconenkunst. Voor een orthodox gelovige is het niet gebruikelijk gewijde iconen te exposeren. Daarom beperkt de kunstenaar zijn tentoonstelling tot (voor-)tekeningen. Bijzondere aandacht verdienen Haring's ontwerpen voor iconen van "Heiligen van de Lage Landen".

Als iconenschilder werkt Ben Haring in de traditie van de Orthodoxe Kerk, die door de bekende iconenschilders Vader  Grégoire Krug en Leonid Uspenskij nieuw leven is ingeblazen.

Openingstijden: op zaterdag en zondag van 12.00 tot 17.00 uur; gedurende de overige weekdagen kan de tentoonstelling op afspraak bezocht worden. In het weekend van 7 en 8 december is Ben Haring zelf aanwezig.