15 september, aanvang 14.00 uur: Roemeens koor in Hernens kasteel: concert van sacrale en traditionele, Roemeense liederen uitgevoerd door het Mira koor uit Iaşi, Roemenië, o.l.v. Petronela Dârţu.

         Het concert wordt ingeleid door rev. prof. dr. Dan Sandu met de voordracht, De rol en de positie van het koor in de Roemeens-orthodoxe liturgie, muzikaal geïllustreerd door het koor.

In 1990, na een lange periode van gedwongen stilzwijgen onder het communistische regime, kon de h. liturgie eindelijk weer hoorbaar opgedragen worden in de kerk van de Drie Hiërarchen te Iaşi, Roemenië. Het bijbehorende klooster kwam weer tot leven en er werd een muziekschool opgericht waar les gegeven werd volgens de eeuwenoude tradities van de plaats. Jonge mensen werden aangemoedigd sacrale gezangen te leren en in de kerk te zingen op feestdagen. Zo ontstond er een koorgroep die steeds professioneler werd en uit zou groeien tot het Mira koor, dat nu gezien wordt als een van de beste koren van Roemenië. Het Mira koor, bestaande uit ongeveer 25 leden, is nu verbonden aan de inmiddels gerestaureerde Koninklijke Sint Nicolaas-kerk uit 1491, de huidige kapel van het klooster van de Drie Hiërarchen. Het koor zingt zowel vierstemmige koormuziek als Byzantijnse psalmen en typische Kersthymnen, gecomponeerd door grote Roemeense componisten.

‘Byzantijnse kerkmuziek is gebaseerd op het systeem van de acht kerktonen met mediterrane intonaties en is de natuurlijke uitdrukking van het innerlijke gebed. Deze muziek drukt het geloof uit dat iedere mens uniek is en dat God hun aanroep kan horen. Daarom kent de orthodoxe kerk geen instrumentale begeleiding omdat de muziek een persoonlijke dialoog is tussen de ‘ik’, de menselijke persoon, en de ‘jij’, God.’ (Dan Sandu)

Vader Dan Sandu is als hoogleraar verbonden aan de theologische faculteit van Iaşi en vertegenwoordiger in het buitenland van de Roemeens-orthodoxe kerk.

Na de pauze volgt het profane gedeelte van de middag met traditionele, Roemeense liederen en, na afloop van het concert, Roemeense wijn en hapjes, u aangeboden door het koor en de A.A. Brediusstichting.

 Entrée € 12,50. Aanmeldingen tot 14 september.

Kinderen geven kleur aan geloven

is de titel van de tentoonstelling van kindericonen, geschilderd op de orthodoxe icoonschilderschool voor kinderen, ‘Svjatogorie’, te Sint-Petersburg, die loopt van 13 t/m 21 oktober. Van 24 oktober t/m 10 november is de tentoonstelling te bezichtigen in de Abdij van Egmond. Openingstijden in Hernen: dagelijks van 12.00 tot 17.00 uur; op maandag zijn wij gesloten. 

De tentoonstelling wordt geopend op 13 oktober, aanvang 13.30 uur, met het symposium: Creatieve catechese, kind en geloof. Vanuit verschillende invalshoeken wordt het thema in korte voordrachten besproken.

Programma symposium:

Marina Vasina (wetenschappelijk directeur van het Instituut voor Orthodoxe Iconologie te Sint-Petersburg), De plaats van de icoon in de Russisch-orthodoxe traditie en actualiteit.

Rostislav Girvel (icoonschilder en oprichter van en pedagoog aan de orthodoxe icoonschilderschool voor kinderen te Sint-Petersburg), Kind, godsdienst en creatieve catechese in Russisch perspectief. 

Marjet de Jong, Katholieke Bijbelstichting, 'Thuis op een speelse manier met geloven omgaan'

Jenny van der Baan (kinderpsychologe), "Creativiteit en expressie bij kinderen".

Piet van der Heide (icoonschilder), Nederlandse kinderen en iconen, enige ervaringen.

Het motto van het symposium is een uitspraak van de beroemde Russisch-orthodoxe theoloog, Alexander Shmeman: ‘Be like children’ means ‘be open to eternity’. All the tragedy, all the boredom, all the ugliness of the world comes from the necessity to be ‘grown up’, to suppress ‘childness’ in oneself. ‘You are not children anymore, be serious!’ But only childhood is serious.

Hoe wordt deze uitspraak in Oost en hoe in West uitgelegd?

Het symposium wordt afgesloten met een borrel.

Deelnamekosten € 12,50. Aanmeldingen graag voor 10 oktober.

20 oktober, aanvang 14.00 uur: Workshop icoonschilderen voor kinderen o.l.v. R.M. Girvel.

Bovengenoemde activiteiten vormen een samenwerkingsproject van de Katholieke Vereniging voor Oecumene, het Klooster van Egmond en de A.A. Brediusstichting.

Achtergronden:

Het Russische christendom is meer dan 1000 jaar oud. Rusland ontving het evangelie in de 10e eeuw uit het Byzantijnse Rijk. De Russische geschiedenis en identiteit zijn diepgaand door de orthodoxie beïnvloed. Wereldwijd is de Orthodoxe Kerk van Rusland met zijn tientallen miljoenen gelovigen de grootste oosterse kerk. Ook in het Westen worden mensen geraakt door de geestelijke rijkdom van deze kerk: zijn heiligen, zijn spirituele teksten, zijn indrukwekkende diensten, zijn schone kerkzang en niet in de laatste plaats zijn iconen.

         De Orthodoxe Kerk van Rusland heeft een bewogen geschiedenis achter de rug, die ze samen met dat immense land zelf heeft doorgemaakt: de mongolenstorm in de Middeleeuwen, binnen- en buitenlandse oorlogen, de Russische Revolutie en het communistische systeem, en vanaf begin jaren ’90 de val van het communisme en de grote ommezwaai, ook voor de Orthodoxe Kerk.

         Met de tentoonstelling en het symposium wordt beoogd de gelovige creatieve inspiratie die kinderen in Rusland ook heden ten dage beweegt, voor de Nederlandse samenleving in beeld te brengen en meer inzicht te geven in de Russische spiritualiteit die zo duidelijk ten grondslag ligt aan de Russische cultuur. Daarbij richten wij ons niet alleen op volwassenen maar juist ook op kinderen.

         Rostislav Girvel, de initiatiefnemer van de iconenschilderschool voor kinderen, uit Sint-Petersburg, is bereid gevonden, samen met enkele van zijn medewerkers, gedurende de tentoonstelling in Nederland aanwezig te zijn. Gedurende de tentoonstelling zal hij beschikbaar zijn om vragen van bezoekers te beantwoorden zodat zij vanuit de eerste hand informatie kunnen verkrijgen over zijn pedagogische methode, een vorm van creatieve catechese.

11 november t/m 9 december.

Op Zondag 11 november, 14.00 uur, opent dr. Rita Ghesquiere de expositie met een lezing, ondersteund door een power-point presentatie, getiteld Van de h. Nicolaas van Myra tot Sinterklaas. Onder dezelfde titel heeft zij een prachtig boek geschreven. Rita Ghesquiere is als literatuurwetenschapper verbonden aan de KU-Leuven. Vooral jeugdliteratuur heeft haar bijzondere aandacht. Het verschijnsel jeugdliteratuur van haar hand mocht in 2000 zijn vijfde druk beleven.

            In de lezing wordt in woord en beeld de historische waarheid en de beeldvorming onderzocht rond de h. Nicolaas, die in Nederland en Vlaanderen een opvallende plaats wist te verwerven in het volksleven en in de literatuur. Het eerste deel gaat vooral in op de historische en religieuze aspecten van de Nicolaasverering. Komt Sinterklaas bij ons uit Spanje, de historische Nicolaas hoort thuis in Turkije (4e eeuw n.Chr.), maar er is bijzonder weinig betrouwbare informatie beschikbaar. De oudste tekst, het verhaal van de drie veldheren, dateert uit de 6e eeuw. In de volgende eeuwen ontstaan verschillende vita’s met een aantal terugkerende elementen. Nicolaas wordt geprezen om zijn mildheid en wijsheid en zijn wonderen herinneren ons aan de figuur van Jezus uit de bijbel.

         De Nicolaasverering is ontstaan in het Oosten maar verspreidt zich vanaf de 10e eeuw ook naar het Westen via verschillende wegen. De translatio (= het overbrengen van het stoffelijk overschot naar Bari) in 1087 speelt daarin een rol. Oost en West geven een eigen invulling aan de heilige en ontwikkelen hun eigen verhalenschat. In het Westen plaatst het protestantisme de heiligenverering in een kwalijk daglicht. Later zal ook de Verlichting en de toenemende secularisatie de positie van de h. Nicolaas beïnvloeden, maar hij blijft een rol spelen als verbindingsfiguur tussen Oost en West.

         In het tweede deel van de voordracht bekijken we de plaats en de betekenis van Nicolaas in het volksleven. Waarom kozen zoveel gilden en broederschappen de h. Nicolaas als patroonheilige? Hoe werd het feest gevierd in de Middeleeuwen en wat veranderde er onder invloed van het protestantisme? Waar komen een aantal typische sinterklaaselementen zoals het paard, de knecht en de roede vandaan?


   

    Aart Blom

         Tenslotte behandelen we de vraag of de gulle goedheiligman uit de 21e eeuw nog enige verwantschap vertoont met de h. Nicolaas van Myra evenals de vraag hoe de overlevingskansen van de Sint liggen.
 

Op zaterdag 17 november komt de Sint aan in Kampen. Op de binnenplaats van Kasteel Hernen wordt naar aanleiding van zijn intocht een traditionele Sinterklaasmarkt gehouden (van 11.00 tot 17.00 uur).

Op zondag 25 november wordt Sint Nicolaas persoonlijk op het kasteel ontvangen, waarna een uitvoering volgt van het schimmentheaterstuk van Piet van der Heide met ‘Een Sinterklaassprookje’.

‘De Sint verbindt’ kon gerealiseerd worden door de medewerking van Ben Alink en Aart Blom, twee enthousiaste fans van de Sint.

    Ben Alink

StudieBijeenkomsten en cursussen

29 september, 20 oktober en 15 december van 13.30 uur tot ca. 16.30 uur: Conversatie Nieuwgrieks voor gevorderden in de vorm van rondetafelgesprekken in het Grieks, o.l.v. mevrouw Pinelopi Motsenigou.

Pinelopi Motsenigou studeerde Frans in Athene. Na daar een aantal jaren lesgegeven te hebben aan een middelbare school, werd zij aangenomen als vertaalster bij het Europees Parlement. Daar werkt zij nu al twintig jaar.

27 oktober, 10 november, 15 december, 12 januari van 11.00 tot ca. 16.00 uur: SPREEK- en LUISTERVAARDIGHEID RUSSISCH voor gevorderden.

    Korte literaire teksten en krantenartikelen dienen als onderwerpen voor   conversatie en aan de hand van ‘het gesproken boek’ wordt luistervaardigheid opgedaan. Ook wordt er aandacht besteed aan vertaalkwesties en een thematische opbouw van de woordenschat. Aan de grammatica wordt door middel van probleemgerichte oefeningen aandacht besteed. Docenten: Tatjana Polman en Victoria van Aalst.

27 oktober van 10.30 tot ca. 16.00 uur: Kerkslavisch voor geïnteresseerden met een basiskennis van deze taal. Op verzoek van de deelnemers aan deze cursus wordt er tijdens deze cursusdag alleen aandacht besteed aan de grammatica, uiteraard op basis van bestaande teksten. Docent Victoria van Aalst.

Zondag 16 december, aanvang 14.00 uur: EGYPTE, HET LAND VAN DE NIJL, de elfde uit een serie dialezingen door drs. Heleen Pijl-Aangenendt. De lezingen zijn ook afzonderlijk te volgen (zie ook 3 februari 2008).

         Deze middag is geheel gewijd aan de Egyptische dodenboeken – die verzameling magische Formules en Spreuken waarover de dode moet beschikken om alle gevaren op zijn Reis door de Onderwereld te weerstaan en veilig het Hiernamaals te bereiken. Het Dodenboek dat de ambtenaar Ani zo’n 3500 jaar geleden liet vervaardigen, wordt besproken. Het bevat vele illustraties van Ani en zijn vrouw Tjutju, het offeren aan de goden, het afweren van de boze slang Apofis en vele andere vijanden. En tenslotte de Weging van het Hart van Ani en het oordeel van Osiris …

Heleen Pijl is kunsthistorica. Zij heeft zich in het bijzonder toegelegd op alle aspecten van religieuze kunst.

         Entrée € 8,-.

Zondag 3 februari 2008, aanvang 14.00 uur: EGYPTE, HET LAND VAN DE NIJL, de twaalfde en laatste uit een serie dialezingen door

drs. Heleen Pijl-Aangenendt.  De lezingen zijn ook afzonderlijk te volgen (zie ook 16 december).

         Religie in het huidige Egypte vormt het thema van deze bijeenkomst. Het merendeel van de Egyptenaren is nu moslim. Volgens de overlevering heeft de evangelist Marcus in Egypte het christendom gepredikt en was hij ook de stichter van de Koptische Kerk. Egypte geldt als de bakermat van het monnikendom. Iedereen kent Vader Antonius, maar Anba  Bishoi, de kluizenaar die in de Wadi Natrun een klooster stichtte, is minder bekend.

         Na de pauze spoeden we ons naar de el-Fayum Oase. Op de begraafplaats aldaar zijn vele dodenportretten gevonden – met die mysterieuze grote ogen die ons vanuit de Andere Wereld aankijken. Een Koptisch mummieportret wordt bekeken waarop een ankh-teken staat, eens het Oudegyptische symbool voor leven, nu bedoeld als symbool voor het kruis van Christus. De portretten zijn Egyptisch/Grieks/Romeins qua stijl en geschilderd in de encaustische en de temperatechniek. Daarmee zijn de Fayum-portretten eigenlijk de voorlopers van de iconen.

         Entrée € 8,-.

CONCERTEN

(Entree, inclusief koffie, € 10,-, tenzij anders aangegeven.)

Zaterdag 15 september, aanvang 14.00 uur:            Roemeens koor in Hernens kasteel: sacrale en traditionele, Roemeense liederen door het Mira koor uit Iaşi, Roemenië. Zie hier.

Zondag 18 november, aanvang 14.30 uur: Paul Uyterlinden, cello, en Rob van Heck, piano. Gespeeld worden o.a. de sonate in F opus 6 van R. Strauss, de sonate in a opus 36 van Grieg en de variaties over een thema uit Händels oratorium ‘Judas Maccabäus’ van Beethoven.

         Rob van Heck (1962) studeerde aan het Maastrichts Conservatorium bij Frederic Meinders. Hier behaalde hij met onderscheiding zijn diploma docerend musicus, het diploma uitvoerend musicus en de aantekening kamermuziek. Met verschillende Nederlandse symfonieorkesten speelde hij als solist in concerten van o.a. Chopin, Beethoven, Gershwin en Mendelssohn. Van Heck is vooral actief binnen de kamermuziek. Hij speelt in diverse ensembles en duo’s, o.a. met zijn echtgenote, de violiste Ruth Walpot, en met cellist Paul Uyterlinde. Met de Zweedse violist Jan Stigmer heeft hij de afgelopen jaren een aantal buitenlandse tournees gemaakt o.a. in China. Voor het komend seizoen staan reizen naar Zweden, China en Argentinië op het programma. 

         Cellist Paul Uyterlinde groeide op in Middelburg waar hij vanaf zijn twaalfde jaar celloles kreeg van de solocellist van het Residentie Orkest, Martin Zagwijn. Hij behaalde zijn diploma Uitvoerend Musicus met o.a. een uitvoering van het 1e celloconcert van Shostakovich bij Jean Decroos aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Sinds 1991 is Paul Uyterlinde solocellist van Het Brabants Orkest, voordien soleerde hij al veelvuldig met orkesten in concerten van o.a. R. Schumann, E. Elgar, E. lalo en het dubbelconcert van J. Brahms.

         Paul Uyterlinde is als hoofdvakdocent cello verbonden aan het Conservatorium van de Fontys Hogeschool in Tilburg en de Artez Hogeschool in Enschede. Daarnaast geeft hij regelmatig masterclasses, o.a. in Gent, Brno, Lodz en Wroczlaw. De samenwerking met pianist Rob van Heck resulteerde na succesvolle optredens in een hechte samenwerking. Uyterlinde bespeelt een prachtige Lorenzo Guadagnini cello uit 1742.

Tweede Kerstag, 26 december, aanvang 14.30: pianorecital door Ivo Boytchev. Hij brengt werken van o.a. Schumann, Liszt en Debussy ten gehore.

    In 2004 gaf Ivo Boytchev (1970) voor het laatst een door het publiek zeer gewaardeerd recital. Algemeen wordt hij beschouwd als een van de beste musici van Bulgarije. In 1994 studeerde hij met zeer goed gevolg af aan het Conservatorium van Sofia en in 1995 kwam hij naar Nederland om zijn studie te vervolgen bij Christo Iliev aan het Conservatorium van Enschede en vervolgens bij Alan Weiss aan het Conservatorium van Utrecht, waar hij in 2000 zijn diploma uitvoerend musicus ‘met onderscheiding’ behaalde. Op aanbeveling van de concertpianiste Marta Algerich kreeg Boytchev de uitnodiging om een jaar te studeren aan de vermaarde Internationale Piano Stichting ‘Theo Lieven’ aan het Comomeer. Met acht andere uitverkorenen uit de hele wereld volgde hij masterclasses bij ’s werelds top op het gebied van pianopedagogie, zoals L. Fleisher, D. Bashkirov, Fou Ts’ong, A. Staier en C. Franc. De indrukwekkende resultaten van zijn Italiaanse jaar waren hoorbaar tijdens zijn laatste optreden in Hernen.

    Boytchev treedt regelmatig op, zowel solistisch als in kamermuziekensembles, in Nederland, Bulgarije en Duitsland.

Zondag 13 januari: Russisch Oud en Nieuw (concert, power-pointpresentatie en Russisch buffet). Over deze avond ontvangt u nadere informatie in het programma voor de eerste helft van 2008.

Zondag 27 januari, aanvang 14,30 uur: Donateursconcert. pianorecital door Michail Markov, met werk van o.a. Schubert, Shostakovich en Skriabin.

   De Russische pianist en pianopedagoog Michail Markov is in Hernen al vaker opgetreden voor een enthousiast publiek en krijgt ook in onze omgeving steeds meer bekendheid als pedagoog door zijn gedreven masterclasses tijdens het muziekweekend voor jonge musici in kasteel Hernen, dat jaarlijks rond Pinksteren georganiseerd wordt.

    Tot 1991 was Markov verbonden aan het Gnessininstituut voor muzikaal zeer begaafde kinderen in Moskou. Sinds 1991 woont en werkt hij in Nederland. Hij treedt vaak op als zeer gewaardeerd concertpianist en als pianopedagoog boekt hij opmerkelijke successen. Hij is als docent verbonden aan het Conservatorium in Enschede. Daarnaast geeft hij masterclasses o.a. aan de Special Music School of America in New York en de Summer Music Academy in Kiëv.

REISPROGRAMMA 2007

16 t/m 27 september: Byzantijnse kunst in de republiek Macedonië en in Noord-Griekenland, rondreis. Zie programma in Word.

    Deze reis, georganiseerd door de Brediusstichting in samenwerking met Karatanova-tours, voert vanaf Skopje langs vele kleine en veelal vergeten kloosters en kerken in het prachtige landschap van Centraal- en Oost-Macedonië:  de kloosters in de buurt van Prilep, in de dorpjes Zrze, Slepce en Treskavec, het sv. Georgiklooster aan het Tikvesmeer en de kloosters en kerken in Strumica, waar gedeelten van de oudste fresco’s in Macedonië bewaard zijn gebleven. Daarna wordt de reis voortgezet in Noord-Griekenland waar Thessaloniki, de Meteora-kloosters en Kastoria bezocht worden.

Iconenschilderreis Macedonië 2008, 21-8-2008 tot 2-9-2008
Zie Word-document